در جنوب خاور تبریز، رسوبات جوان افقی پلیوسن-کواترنری، آتشفشانی-آواری سهند توسط انبوهی از گسل های عادی بریده و جابه جا شده اند. گسل های عادی در طول دوره فعالیت خود باعث لغزش لایه ها در امتداد صفحه های گسلی و چرخش آنها شده اند. این گسل ها شامل انواع گسل های عادی همساز و ناهمساز با ساختار های فرابوم و فروبوم، دوبلکس گسلی و ساختارهای مرتبط با گسل خوردگی عادی مانند چین های کشان گسلی و ساختار تاقدیس های فرادیواره ای (role over anticlines) هستند. راستای امتداد چیره N-S گسل های عادی در خاور منطقه مورد مطالعه به تدریج به طرف باختر به راستای ENE-WSW تغییر می یابد. برخی از صفحه های گسلی با شیب زیاد و نزدیک به قائم به وجود آمده اند به طوری که در اثر کشش زمین ساختی، بخش هایی رها شده و پایین افتاده است. تغییر شیب صفحه های گسلی به دلیل تغییر سختی لایه های گسل خورده به وجود آمده و چرخش در سامانه گسل خوردگی عادی باعث خم شدن لایه های افقی بسیار جوان شده و در این چرخش، گسل های نوبت بعد و گوه های پایین افتاده جدید، محدود به گسل های عادی نزدیک به قائم، گسل های عادی پیشین را بریده اند. در محل برخی از صفحات گسلی، فضاهای قائم در اندازه های مختلف ایجاد شده که با نهشته های لایه های بالایی پر شده اند. مشاهده این شواهد و چند مرحله ای بودن گسل ها نشان می دهد که فعالیت زمین ساخت کششی در منطقه، همزمان با رسوبگذاری نهشته های پلیوسن-کواترنری عمل کرده است. با توجه به برداشت های انجام شده، به وجود آمدن این گسل ها، تاثیر نیروهای زمین ساخت کششی در مقیاس محلی و در ارتباط با حوضه کششی ایجاد شده در releasing zone در اثر حرکت راستا لغز راست بر گسل تبریز ارزیابی می شود.

تشکیل گسل های عادی معلول رژیم های کششی است که در بخش های مختلف پوسته زمین به خصوص در مناطق کافت های قاره ای و پشته های میان اقیانوسی گسترش زیادی دارند. علاوه بر این نواحی، درمناطقی از پوسته زمین که تحت رژیم های فشاری قرار دارند (که عمدتا تشکیل چین خوردگی ها و گسل های رانده و معکوس محصول آن است) در شرایط ویژه ای گسل های عادی شکل می گیرند. فرآیند فشردگی موجب چین خوردگی و بالاآمدگی می گردد. بالا آمدگی حاصل موجب تاثیر نیروی کشش سطحی شده و متعاقب آن گسل های عادی را تشکیل می دهد. در نواحی مکران در اثر فرایند به هم افزوده شدن رسوبات و تشکیل گوه های افزایشی، در مناطق شمالی و جنوبی آن (حاشیه جازموریان و مناطق ساحلی مکران) گسل های عادی به خوبی شکل گرفته اند. نحوه تشکیل گسل های عادی مناطق ساحلی با گسل های عادی حاشیه جنوبی جازموریان تا حدی با یکدیگر متفاوتند. حرکت مطلق بالا رونده فرودیوار در گسل های رانده و معکوس حاشیه جازموریان در اثر شیب زون فرورانش سبب شده است که به طور نسبی گسل های عادی تظاهر نمایند. در حالی که در مناطق ساحلی مکران تشکیل گسل های عادی، معلول کشش سطحی پدید آمده از بالا آمدگی و بالا راندگی فرادیواره در گسل های هم آغوش است، به طوری که مناطق بالا آمده در بخش بالارانده شده تحت تاثیر نا پایداری ثقلی، گسل های عادی را به وجود آورده اند. تراکم جنوبی شیب این گسل ها و وجود شکستگی های کششی قائم hoo نیز موید همین مطلب است.

گسلش عادی روی رسوب های بدون چین خوردگی پلیوسن - کواترنری در شمال غرب زنجان با روش های جستجوی شبکه ای، روش وارون سازی به همراه تحلیل محورهای کشش و فشار، آرایش خش لغزش و وارون سازی چند مرحله ای مورد بررسی دقیق قرار گرفت. نتایج روش های مزبور از دیدگاه تحلیل تنش دیرین در منطقه مورد بررسی، به کار برده شد. نتایج به دست آمده از آن روش ها با تعیین زاویه نابرازش حدود 1.34 درجه منتهی به محاسبه تانسور تنش تقلیل یافته شد. تحلیل منطقه مورد بررسی روشن ساخت که موقعیت بزرگ ترین تنش تراکمی اصلی قائم و کوچک ترین تنش تراکمی اصلی افقی است (با روند جنوب جنوب شرق). شکل هندسی بیضوی تنش دیرین به صورت دوکی شکل با Φ=0 برآورد شد. زاویه اصطکاک داخلی توده سنگ حدود 30 درجه محاسبه شد. این مقدار با رسم دایره موهر سه محوری بدون مقیاس، نشان دهنده چیره بودن فعالیت گسل های مزدوج در منطقه است.

تاثیر گسلش در تونل ها، کمتر مورد مطالعه و پژوهش قرار گرفته است. افزایش نیاز به تونل و استفاده از روش حفاری تمام مکانیزه تونل موجب شده است که برای پوشش تونل از پوشش های قطعه یی استفاده شود. گسلش یکی از تغییرشکل های بزرگ و دائمی زمین است، که می تواند خسارت هایی را به سازه های در معرض آن وارد کند. برخورد تونل ها با گسل به جهت خطی بودن آنها محتمل است. در نوشتار حاضر، ضمن معرفی مدل سازی پدیده گسلش زمین و تونل قطعه یی حفرشده در خاک، رفتار تونل های مذکور به طور کیفی در گسلش عادی و معکوس مقایسه شده است. برای این منظور از مدل سازی فیزیکی در سانتریفیوژ ژئوتکنیکی استفاده شده است. نتایج تعدادی از آزمایش های گسلش شیب لغز عادی و معکوس با تونل قطعه یی ارائه شده است. در گسلش عادی ریزش خاک به درون تونل به دلیل بازشدگی حلقه ها و ایجاد فروچاله در سطح زمین مشاهده شده است. در گسلش معکوس فقط تغییرات طولی در تونل و سطح زمین مشاهده شده است.

اکثر شهرهای میلیونی نزدیک گسل های فعال واقع شده اند. حرکات زمین در حومه گسل های فعال به دو پارامتر اصلی امتداد گسیختگی و تاثیرات تغییر مکان ماندگار وابسته هستند. بنابراین، این دو پارامتر برای طرح مقاوم سازی زلزله و کاهش خطر لرزه ای مهم می باشند تا بتوان مشخصات حرکات توانمند زمین در حوزه نزدیک گسل را در کلان شهرها ارزیابی کرد.در این مقاله، حرکت زمین در حوزه نزدیک گسل با استفاده از مدل سینماتیکی شهر تهران، پایتخت ایران مدلسازی شده است. شهر تهران در امتداد گسل شمال تهران (NTF)، که بعنوان یک چشمه لرزه ای احتمالی فرض شده بوده گسترش یافته است. مدلهای سینماتیکی یکی از روشهای موثر برای مدلسازی حرکات توانمند زمین بلند پریود شامل لغزش ناهمگن برروی گسل (اسپریتی) و زمین شناسی زیرزمینی می باشند. در اینجا، حرکات زمین در حوزه نزدیک گسل بر اساس نمایش NTF فرضی با استفاده از مدل سینماتیکی گسل محدود بوجود آمده است. پس، تغییرات پارامترهای گسلش از قبیل زمان فرآیش، حداکثر لغزش، سرعت گسیختگی و فاصله ساختگاه تا گسل برروی مشخصات پالس حوزه نزدیک بطور عددی آزمایش و بحث شده اند.

در این تحقیق برآورد خطر لرزه ای شهر ساوه به روش احتمالاتی انجام شد. محدوده شهر ساوه در زون ایران مرکزی واقع شده و فعالیت لرزه ای متوسط دارد. بر اساس مطالعات لرزه خیزی و لرزه زمین ساخت انجام گرفته در این تحقیق، نزدیک ترین چشمه لرزه زا به این شهر گسل البرز است که از مرکز شهر ساوه عبور می کند و انتظار می رود بیشینه شتاب را برای این شهر ایجاد کند. اما پس از تحلیل های مربوط به جدایش خطر لرزه ای، مشخص شد که گسل ایندس، با فاصله های 21 کیلومتر از شهر، 12/45 درصد خطر برای شهر ساوه را تحت کنترل خود دارد و در واقع زمین لرزه کنترل کننده در دوره بازگشت 475 سال را به وجود آورده است.

گسل ترود واقع در 110 کیلومتری جنوب دامغان با راستای تقریبی WSW-ENE در پایانه باختری خود راستای تقریبی EW به خود می گیرد. در این منطقه پایانه، ساخت هایی مشاهده می شود که نشان دهنده الگوی ویژه پایانه گسل های راستالغز است. این ساخت ها از نظر راستا کلا دو دسته می شوند. ساخت هایی با راستای تقریبی S-N که به طور عمده ساخت های فشارشی مانند راندگی ها و چین های ماکروسکوپی با گرایش (vergence) عمده به سوی باختر هستند و در سنگ های پالئوزوییک و مزوزوییک دیده می شوند. همراه با این ساخت ها، ساخت های برشی راست بر و عادی نیز با همین راستاها وجود دارند. همچنین ساخت های مزوسکوپی مانند ریز چین ها، برگوارگی ها و خطوارگی های مرتبط با ساخت های ماکروسکوپی جز این گروه هستند. دسته دوم ساخت هایی با راستای میانگین NE-SW هستند که شامل چین هایی ملایم و راندگی های جوانتر هستند و در کل گرایشی به سوی جنوب نشان می دهند. این ساخت ها در سنگ های سنوزوئیک و جوانتر آشکارتر هستند. با این حال در سنگ های قدیمی تر نیز تغییرات ساختاری چشم گیر به وجود آورده اند. جهت رشته کوه ترود و گسل ترود، اصلی ترین سیمای ساختاری منطقه، نسبت به نیروهای حاصل از هم گرایی صفحه های عربستان - اوراسیا و فشارش و چرخش بلوک لوت و حرکت گسل های پیرامون آن به گونه ای است که دگرریختی در رشته کوه مزبور به صورت ترافشارشی (transpression) است. جهت لغزش در این سیستم ترافشارشی در طول زمان دستخوش تغییراتی شده است که علت آن تغییر راستای محلی میدان تنش به واسطه چرخش ها و حرکات فوق بوده است. همانند بیش تر مناطق ترافشارشی، واتنش در برخی نقاط این منطقه به دو مولفه برشی و فشارشی هم زمان یا در دو زمان مستقل از هم تقسیم (partitioning) شده است و ساخت های مربوطه به وجود آمده اند. ساخت های فرعی دیگری مانند شکستگی های نوع ریدل و P و چین های منطبق بر الگوی زمین ساخت راستالغز (wrench tectonic) که جهاتی غیر از شمالی - جنوبی و / یا شمال خاوری - جنوب باختری دارند مانند اغلب پهنه های برشی، در این منطقه نیز وجود دارند.

منطقه مورد مطالعه شامل ایالت زمین شناسی فارس (زاگرس خاوری) حدفاصل گسل کازرون و رازک است. بررسی وضعیت تکتونیکی پی سنگ، هدف اصلی این مقاله بوده است. برای این منظور، کلیه کارهای قبلی جمع آوری و بررسی گردیدند. از سوی دیگر داده های زمین شناسی و زلزله شناسی نیز جمع آوری شده و با تفسیر داده های ژئوفیزیکی موجود تلفیق گردیدند. بدین ترتیب آشکار گردید که ایجاد بلندی ها و فروافتادگی ها به شکل پی سنگ مربوط است و ناهنجاری های مغناطیسی مهم نیز بر مرزهای ساختاری منطقه منطبق هستند.درنهایت بر اساس مجموع شواهد، پی سنگی بودن گسلهای رازک، نظام آباد، سبزپوشان و کره بس در منطقه مورد مطالعه، قابل اثبات است.